مردم و مثلث توسعه

http://kermanemrooz.com/newslink.php?nid=193

مردم و مثلث توسعه

 عباس تقی زاده


حدود شش ماه از ارائه ایده مثلث توسعه اقتصادی استان کرمان، توسط آقای رزم حسینی استاندار می گذرد. در این نوشتار نگاهی داریم به این ایده و به ابعاد مختلف آن می پردازیم.
ارائه این طرح برای توسعه اقتصادی استان نشان از قدرت ابتکار، برنامه ریزی مستقل و نگاهی با افق های بلند استاندار کرمان دارد. امید می رود، زمینه تحقق عملی ایده های توسعه ای استاندار کرمان، با کمک بخش خصوصی، و رئوس مثلث توسعه فراهم گردد.
بر مبنای مستندات این طرح، سرمایه گذاران، فعالان اقتصادی و کار آفرینان؛ نمایندگان مردم در مجلس شورای اسلامی و نمایندگان دولت اعم از فرماندار، بخشدار، شهردار و روسای ادارات، سه راس مثلت توسعه اقتصادی استان کرمان را شامل می شوند ضمن آنکه ائمه جمعه نیز به عنوان رهبران معنوی جامعه بر کارکرد مثلت توسعه، نظارت دارند.
در نگاه اول، با یک مدل عینی و واقعی روبرو هستیم که نشان می دهد عناصر موثر و دخیل در توسعه اقتصادی کدام اند. در واقع، با تجربه استاندار در بخش خصوصی و سرمایه گذاری، الگویی ارائه شده است که اگر بخش خصوصی بخواهد مبادرت به سرمایه گذاری و فعالیت کند باید با عوامل دیگر مطرح شده هماهنگ گردد. تجربه و حافظه ما نیز نشان می دهد هر کجا که یکی از افراد  به عنوان رئوس مثلث، رضایت و رغبتی به طرح و برنامه ای نداشته، اتفاق خاصی هم صورت نگرفته است. اما خوب می دانیم که ناهماهنگی نیز، آسیب جدی در روند توسعه به شمار می رود. استاندار به درستی عواملی را مطرح و موثر معرفی کرده است که نقش اصلی را برعهده دارند و بقیه عوامل در سایه آنها قرار می گیرند. الگوی معرفی شده، به نوعی آسیب های برنامه ریزی اقتصادی در کشور ما را نیز نشان می دهد. تداخل حوزه سیاسی و اقتصادی از آن جمله است. البته هر چند که بخش خصوصی، قوی تر و مستقل تر از دولت عمل کند و به واقع، خصوصی باشد کارها تخصصی تر انجام خواهد شد. آسیب و رانت ها ازجایی شروع  می شود که عوامل سیاسی یا فرهنگی، وارد حوزه اقتصادی شوند منظور این است که یک فرد سیاسی از موقعیت سیاسی خود به یک امتیاز اقتصادی دست یابد که با تقویت بخش خصوصی واقعی، سهم این رفتار ها کاهش می یابد. سازگاری فرهنگ اقتصادی توسعه با فرهنگ سیاسی توسعه ضروری است.
مثلث توسعه به خوبی نمایان می سازد که افراد سهم مهم تری در توسعه به نسبت نهاد های عمومی و مردمی دارند. به هرحال مصداق نمایندگان دولت، ائمه جمعه، سرمایه گذاران و نمایندگان مجلس، افراد هستند. اگر بگوییم که مراد از بخش خصوصی، همان مردم است چندان درست نیست چرا که تقلیل مردم به بخش خصوصی، امکان پذیر نیست و بخش خصوصی، زیر مجموعه مردم محسوب می شود. مردم کجای این مثلث هستند. مگر می شود بدون در نظر گرفتن مردم در مفهوم کلی آن، توسعه و پیشرفتی، متصور شد. اگر چنین باشد باید با امکانات مشابه، در جوامع مختلف، شاهد پیشرفت یکسانی باشیم اما حتی شاهدیم که نه تنها از کشوری به کشور دیگر که از کرمان خودمان تا یزد در همسایگی مان به دلیل تفاوت های فرهنگی و اجتماعی، پیشرفت و آبادانی، جلوه های متفاوتی دارد.
پیش فرض هر توسعه، توانش و توسعه فرهنگی، ارتقا اعتماد و سرمایه اجتماعی و مشارکت مردمی است. وقتی با برگزاری انتخابات، رای مردم در اداره کشور تاثیر گذار است همین مردم نیز، اساس توسعه و مهم ترین ناظران هستند که با مفاهیم مردم سالاری دینی نیز در تطابق است.
برای مثال تا زمانی، اعتماد و مدارای اجتماعی شکل نگیرد، سرمایه گذاری نیز اتفاق نمی افتد و اگر بخش خصوصی یا دولتی هم بخواهد سرمایه گذاری کند خطر پذیری بالایی به همراه دارد و سرمایه گریزی شکل می گیرد. باید امید به آینده ارتقا یابد تا رفتار اقتصادی از دلالی و سفته بازی به سرمایه گذاری دراز مدت و توسعه آفرین تغییر جهت دهد.
نویسنده منکر نقش موثر رئوس این مثلث نیست اما به نظر می رسد در نقش این عوامل بزرگنمایی شده و نقش مردم، کمرنگ دیده شده است. ایده ها و الگوها، بازتاب اندیشه ها هستند و هیچ گاه افرادی تحت عنوان نماینده و... نمی توانند همه مردم را  نمایندگی کنند. شاید قدرت اجرایی چندانی دست مردم نباشد اما افکار و ایده های آنها، در کنار یکدیگر، می تواند هم محرک توسعه و پیشرفت و هم کند کننده و مانع آن باشد. نگاه کمی و مادی به توسعه،  اگر با توسعه معنوی و فرهنگی همراه شود، ظرفیت های جدیدی را برای برنامه ریزان فراهم می کند که می تواند ضعف های گذشته را در روند توسعه استان، از بین ببرد.
آقای رزم حسینی به دنبال جهش توسعه ای در استان کرمان است و توجه به  فرهنگ و خرده فرهنگ ها، اصلاح باورهای یاس آلود (برای مثال فرهنگ ولشکن)، بیان دیدگا ه ها و برنامه ها با زبان مردم برای مردم، رواج گفتمان توسعه و پیشرفت، اطلاع رسانی مطلوب و جامع در کنار فعالیت های اقتصادی می تواند تحقق جهش اقتصادی را فراهم سازد.
در پایان یادآور می شود تاکید نویسنده بر «مردم» توجه به توسعه انسانی برای تحقق توسعه پایدار است که بدون توسعه انسانی ، به سمت توسعه توسعه نیافتگی خواهیم رفت. همچنین با توجه به اینکه واژه توسعه، کمتر از سوی رهبر معظم انقلاب استفاده می شود و عموما از واژه پیشرفت استفاده می گردد پیشنهاد می گردد نام مثلث نیز به مثلث توسعه و پیشرفت اقتصادی تغییر یابد.